قطب الدين محمود بن ضياء الدين مسعود الشيرازي

145

درة التاج ( فارسى )

اصل سوّم از فصل دوّم در آنك تحديد علم ممكن است امّا تعريف آن دشوارست نه از آن روى كى جنس با عرض عامّ مشتبه مىشود ، و فصل با خاصّه - بسبب « 1 » آنك در بسيار جيز مشترك‌اند . - و نه از آن روى كى شايد « ( كى ) » اخلال بذاتىّ كرده باشند - كى بر آن اطّلاع نيافته باشند ، - جه اين نافى تعريف حقيقىّ باشد - نه تعريف رسمىّ . - و نه از آن روى - كى علم مشتملست بر نسبتى - كى معلوم نيست كى از ذاتيّات اوست - يا از عرضيّات مختصّ بأو - تا با آنش « 2 » حدّ كنند - يا رسم ، - جه اين نافى « 3 » تعريف به آن نسبت باشد - نه به غير آن ، - و نه از آن جهت كى عسيرست « 4 » در اكثر مدركات « 5 » حسّىّ - كى اظهر الأشيااند به نسبت با ما جون : رايحهء مسك - و طعم عسل « 6 » - فضلا عن الإدراكات الّتى هي اخفاها ، - جه اين مختصّ بعلم نيست ، بل به جهت دشوارى تعبير « 7 » از ذاتيّات - و خواصّ علم بسبب غموض آن ، و آنك علم اجلى است به نسبت با ايشان ، و ازين جهت در حدّ آن خبط بسيار كرده‌اند ، و بهترين حدّى آنست كى : علم صفتى است كى ببخشد مر « 8 » نفسى را كى بذان متّصف باشذ تمييزى « 9 » در مفردات - و نسب - كى محتمل « 10 » نقيض نباشذ . صفت عرض عامّست و بجاى « 11 » جنس مذكور ، جه اين تعريف « 12 » رسمىّ است بحقيقت . و بآنك گفتيم : ببخشد مر « 13 » نفسى را كى بذان متّصف باشذ تمييزى « 14 »

--> ( 1 ) - به نسبت - اصل . ( 2 ) - بآنش - م - به آن - ط - به آتش - ه . ( 3 ) - باقى - اصل . ( 4 ) - عسرست - اصل - عسرت - م . ( 5 ) - بدركات - م . ( 6 ) - مشك و طعم شكر - م . ( 7 ) - نغبر - اصل - تغيير - م - ه . ( 8 ) - هر - م . ( 9 ) - تميزى - ط . ( 10 ) - محل - م . ( 11 ) - و عام - اصل . ( 12 ) - تعريفى - م - ط - ه . ( 13 ) - هر - م . ( 14 ) - تميزى - ط .